Το καλοκαίρι έφτασε και μαζί του η ζέστη και οι μύκητες στα πόδια. Αλήθεια, είναι ενοχλητικό, κοκκινίζει και προκαλεί φαγούρα, αλλά μην ανησυχείτε, δεν είστε μόνοι. Αποδεικνύεται ότι περίπου το 50 τοις εκατό του παγκόσμιου πληθυσμού υποφέρει από μύκητες, και υπάρχουν και λύσεις γι’ αυτό
Από: Orit Ronel
Αλήθεια, υπάρχουν μεγαλύτερα προβλήματα από αυτό, αλλά ορισμένες φορές οι μύκητες των ποδιών, μία από τις πιο συνηθισμένες ασθένειες, μπορούν να είναι πολύ ενοχλητικοί. Είναι κόκκινοι, ξεφλουδίζουν και προκαλούν φαγούρα και κυρίως πολύ δυσάρεστοι. Στις πολλές ζεστές και υγρές καλοκαιρινές μέρες που έχουμε ακόμη μπροστά μας, έχουμε μεγαλύτερη πιθανότητα να μολυνθούμε. Γιατί λοιπόν εμφανίζονται οι μύκητες, και τι μπορεί να γίνει γι’ αυτό;
«Περίπου το 50 τοις εκατό του παγκόσμιου πληθυσμού υποφέρει από διάφορους βαθμούς μυκήτων στα πόδια», εξηγεί ο Δρ. Avner Shemer, ανώτερος δερματολόγος στο νοσοκομείο Sheba, Tel Hashomer. «Η μόλυνση από μύκητες των ποδιών είναι συνάρτηση δύο παραγόντων: της παρουσίας του μύκητα στο περιβάλλον και της γενετικής προδιάθεσης για μόλυνση, η οποία έχει καθοριστική επίδραση. Ένας άνθρωπος γεννιέται με αυτή την προδιάθεση, και όταν έρχεται σε επαφή με τον μύκητα, σε αντίθεση με κάποιον που δεν φέρει αυτή τη γενετική προδιάθεση, έχει υψηλή πιθανότητα να μολυνθεί. Η μόλυνση μπορεί να συμβεί με τρεις τρόπους: από άνθρωπο σε άνθρωπο με άμεση επαφή, από το έδαφος σε άνθρωπο και από ζώο σε άνθρωπο».
Ο μύκητας ανάμεσα στα δάχτυλα των ποδιών είναι ο πιο συνηθισμένος στο Ισραήλ κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Η ζέστη και η υγρασία δημιουργούν ένα άνετο υπόστρωμα για την ανάπτυξη των μυκήτων, που εγκαθίστανται κυρίως ανάμεσα στο τέταρτο και το πέμπτο δάχτυλο του ποδιού. Σε αυτή την περιοχή η πυκνότητα είναι μέγιστη, και επιτρέπει στον μύκητα να ζει σε συνθήκες πολυτελείας σκότους, υγρασίας και ζέστης.
«Οι μύκητες υπάρχουν σχεδόν παντού», λέει ο Δρ. Yoram Hart, ειδικός στις δερματικές παθήσεις, «βρίσκονται σε κάθε πάτωμα, σε κάθε σπίτι και σε κάθε πισίνα. Οι άνθρωποι που έχουν γενετική προδιάθεση σε μυκητιασική μόλυνση πρέπει να είναι διπλά προσεκτικοί σε δημόσιους χώρους, να περπατούν με σαγιονάρες, να αερίζουν τα πόδια, να φορούν αεριζόμενα παπούτσια, και να αποφεύγουν να φορούν κλειστά παπούτσια από χοντρό λάστιχο ή να φορούν νάιλον κάλτσες. Ακόμη και άνθρωποι χωρίς τέτοια προδιάθεση μπορεί να μολυνθούν, αν εκτεθούν σε πολύ μεγάλο βαθμό στον μύκητα».
Προσοχή, μην ξεφλουδίζετε
Υπάρχουν περισσότεροι από 300 χιλιάδες τύποι μυκήτων στον κόσμο, αλλά μόνο μερικές δεκάδες από αυτούς βλάπτουν τον άνθρωπο. Οι μύκητες των ποδιών τρέφονται από εξωτερική ύλη που βρίσκεται στο ανθρώπινο δέρμα, και ερεθίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα σε μια αντίδραση, δημιουργώντας έτσι την κοκκινίλα στο δέρμα που προκαλεί φαγούρα, ξεφλουδίζει και ενοχλεί. Υπάρχουν αρκετές διαφορετικές εκδηλώσεις των μυκήτων των ποδιών: ο πιο συνηθισμένος τύπος είναι ο μύκητας ανάμεσα στα δάχτυλα. Ο δεύτερος τύπος – ένα κόκκινο πέλμα με λευκά λέπια (το πέλμα και όχι το πάνω μέρος του ποδιού), ο τρίτος τύπος – το δέρμα του πέλματος είναι παχύ και πολύ τραχύ, και μια τέταρτη μορφή – η εμφάνιση μικροσκοπικών φουσκάλων στο πέλμα που προκαλούν έντονη φαγούρα.
Η συνήθης θεραπεία που προσφέρεται για τους μύκητες είναι η επάλειψη μιας αντιμυκητιασικής αλοιφής. Η αρχική διάγνωση γίνεται από τον γιατρό και όχι σε εργαστήριο. Ο γιατρός βέβαια δεν διαγιγνώσκει τον τύπο του μύκητα σε μια κλινική διάγνωση, αλλά οι περισσότερες αλοιφές που υπάρχουν στην αγορά σήμερα δίνουν απάντηση σε πολλούς τύπους μυκήτων, και γι’ αυτό συνήθως δεν χρειάζεται να διαγνωστεί ο τύπος του. Σε περιπτώσεις όπου η θεραπεία που πρότεινε ο γιατρός δεν είναι αποτελεσματική ή σε οριακές περιπτώσεις, πραγματοποιείται εργαστηριακή εξέταση που δίνει μια σαφή απάντηση για την παρουσία του μύκητα και τον τύπο του μέσα σε περίπου τρεις εβδομάδες. Οι αλοιφές που προσφέρονται στην αγορά είναι αποτελεσματικές σε πολλές περιπτώσεις, και ορισμένες διατίθενται χωρίς συνταγή γιατρού. Αλλά ακόμη και αφού ο μύκητας εξαφανιστεί από τα δάχτυλα, συνιστάται να συνεχίσετε να τον επαλείφετε περίπου μία φορά την εβδομάδα προκειμένου να αποτρέψετε περαιτέρω μόλυνση, καθώς οι μύκητες τείνουν να επανέρχονται και να επανεμφανίζονται στο 20 τοις εκατό των περιπτώσεων.
Πώς λειτουργούν οι αντιμυκητιασικές αλοιφές; Η Ronit Segev, βιολόγος και προγραμματίστρια προϊόντων δέρματος, εξηγεί: «Ο μύκητας είναι ένας μονοκύτταρος οργανισμός που περιβάλλεται από ένα σχετικά άκαμπτο τοίχωμα, το οποίο τον προστατεύει και διατηρεί τη δομική του ακεραιότητα. Τα περισσότερα αντιμυκητιασικά σκευάσματα στην πραγματικότητα βλάπτουν αυτό το τοίχωμα με διάφορους τρόπους. Προκειμένου να μη βλάψουν τον ξενιστή, δηλαδή τον άνθρωπο, αυτές οι ουσίες βλάπτουν περιοχές στο ίδιο το παράσιτο, που διαφέρουν στα χαρακτηριστικά τους από τον ανθρώπινο δερματικό ιστό.
Οι κοινές ουσίες που υπάρχουν στα σκευάσματα για επάλειψη στο δέρμα είναι η τολναφτάτη ή ο ουντεκυλενικός ψευδάργυρος. Τα περισσότερα σκευάσματα περιέχουν μία από αυτές τις ουσίες, αλλά μπορεί κανείς να βρει και έναν νικηφόρο συνδυασμό και των δύο. Για να αυξηθεί η διείσδυση στο δέρμα, μπορεί να προστεθεί σαλικυλικό οξύ, που ξεφλουδίζει το δέρμα και βοηθά στην καλύτερη απορρόφηση».
Αλλά η επάλειψη μιας αλοιφής δεν λύνει πάντα το πρόβλημα. Όταν ο μύκητας αρνείται να εξαφανιστεί παρά την αποτελεσματική επάλειψη της αλοιφής, μπορεί να ληφθεί ένα από του στόματος φάρμακο, που φτάνει στο δέρμα μέσω του αίματος. «Περίπου το 50 τοις εκατό των ασθενών δεν ανταποκρίνεται στην τοπική θεραπεία», λέει ο Δρ. Shemer, «οι αλοιφές είναι αποτελεσματικές μόνο για ήπιες έως μέτριες περιπτώσεις, γι’ αυτό πολλοί αναγκάζονται να λάβουν από του στόματος φάρμακα των οποίων η αποτελεσματικότητα είναι πολύ υψηλότερη. Ωστόσο, τα χάπια έχουν μη συνηθισμένες παρενέργειες όπως πονοκεφάλους, κοιλιακούς πόνους, εξανθήματα και αύξηση των ηπατικών ενζύμων».
«Πολλοί πεντικιουρίστες τείνουν να ξεφλουδίζουν με ένα μαχαίρι τις ξηρές και σκασμένες περιοχές που έχουν μολυνθεί με μύκητα, και αυτό είναι λάθος», λέει η Segev. «Προκαλεί την επιδείνωση του προβλήματος με τα χρόνια, επειδή το ξεφλούδισμα αφαιρεί όχι μόνο κατεστραμμένα κύτταρα, αλλά και ζωντανά κύτταρα. Επίσης δεν λύνει το πρόβλημα από τη ρίζα, και έτσι το νέο δέρμα που εκτίθεται μολύνεται ξανά και ο κύκλος επαναλαμβάνεται. Πρέπει να δοθεί στοχευμένη και αποτελεσματική θεραπεία για τον μύκητα μέχρι την εξαφάνισή του».
Αν και μπορεί να φαίνεται ότι πρόκειται για μια ήπια ασθένεια που εκδηλώνεται με όχι περισσότερο από έναν ενοχλητικό δερματικό ερεθισμό, η θεραπεία πρέπει να τηρείται προκειμένου να αποφευχθούν επιπλοκές του μύκητα. Δρ. Shemer: «Η σοβαρή παραμέληση του μύκητα μπορεί να προκαλέσει μια μόλυνση που ονομάζεται ‘ερυσίπελας’ – μια βακτηριακή μόλυνση που διεισδύει στο δέρμα, ή διάφορες αλλεργικές αντιδράσεις, που προκαλούνται από μικρά σωματίδια μύκητα που διεισδύουν στην κυκλοφορία του αίματος, και προκαλούν μια αλλεργική αντίδραση σε διάφορα μέρη του σώματος». Δρ. Hart: «Όταν ένας μύκητας παραμελείται, μπορεί κανείς να υποφέρει από μολύνσεις τόσο σοβαρές που είναι αδύνατο να περπατήσει χωρίς να υποφέρει από πόνους. Ένα βακτήριο που μπορεί να εισέλθει στους βαθύτερους ιστούς του σώματος μπορεί να προκαλέσει μια βαθιά μόλυνση, πυρετό και πόνους. Ένας μύκητας δεν μπορεί να εξαφανιστεί από μόνος του, και παρόλο που δεν είναι απειλητικός για τη ζωή, δεν πρέπει να παραμελείται».
Η λύση: τρώτε υγιεινά
Ενώ οι δερματολόγοι αντιμετωπίζουν τους μύκητες ως ένα σχετικά ήπιο πρόβλημα, και μας προσφέρουν σκευάσματα για τοπική θεραπεία, η εναλλακτική ιατρική στην πραγματικότητα βλέπει αυτό το πρόβλημα ως ένδειξη ενός πολύ βαθύτερου προβλήματος, στο οποίο η τοπική θεραπεία μόνο δεν είναι αποτελεσματική. «Η δυτική ιατρική βλέπει την πρόσβαση σε ένα υγρό περιβάλλον ως το πρόβλημα, αλλά η κινεζική ιατρική και η ομοιοπαθητική ισχυρίζονται ότι ανεξάρτητα από το ποιο είναι το περιβάλλον, ένας μύκητας δεν θα αναπτυχθεί αν δεν υπάρχει εσωτερικό πρόβλημα, και αν το σώμα είναι ισορροπημένο», λέει ο Δρ. Roy Gonik OMD., ND , που θεραπεύει με κινεζική ιατρική, νατουροπαθητική και ομοιοπαθητική. «Αν αναπτυχθεί σε τέτοιες περιπτώσεις θα είναι μόνο προσωρινά.
«Σύμφωνα με την κινεζική ιατρική, το δέρμα διέπεται από τους πνεύμονες, και αυτοί λαμβάνουν ενεργειακή θρέψη από τη σπλήνα. Η σπλήνα έχει επίδραση στην ποιότητα του αίματος και στην ποιότητα των ουσιών που ρέουν στο σώμα και επίσης στο πεπτικό σύστημα. Αν η διατροφή είναι καλή, πλούσια σε βιταμίνες, ίνες και θρεπτικά συστατικά, η σπλήνα θα διατηρήσει την ισορροπία της, και τότε το πεπτικό σύστημα θα λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά, και ως εκ τούτου οι πνεύμονες θα λάβουν τη σωστή θρέψη από τη σπλήνα, και θα θρέψουν σωστά το δέρμα. Όταν το δέρμα δεν λαμβάνει σωστά τη θρέψη, τότε ένα πέλμα που βρίσκεται σε ένα ζεστό και υγρό μέρος γίνεται ένα άνετο υπόστρωμα για την ανάπτυξη ενός μύκητα».
גוניק προτείνει να υποβληθείτε σε μια ακριβή διάγνωση από έναν θεραπευτή που συνδυάζει γνώσεις νατουροπαθητικής και κινεζικής ιατρικής, και μπορεί να παρέχει μια πιο ολοκληρωμένη απάντηση μέσω κατάλληλης διατροφής που συνήθως περιλαμβάνει τροφές όπως καστανό ρύζι, ριζώδη λαχανικά, κινόα και σημαντική μείωση στα γλυκά, στα επεξεργασμένα τρόφιμα και στα γαλακτοκομικά προϊόντα.
«Ένας μύκητας στα πέλματα των ποδιών συνήθως υποδηλώνει τον σχηματισμό candida, ενός μύκητα του πεπτικού συστήματος», εξηγεί η νατουροπαθητικός Shiri Caspi, «όταν η candida βγαίνει από την ισορροπία επιτρέπει σε εξωτερικούς μύκητες να αναπτυχθούν, και αυτό εκφράζεται με μύκητες στο δέρμα και στα πόδια. Η συνιστώμενη θεραπεία είναι τόσο εξωτερική όσο και εσωτερική. Δηλαδή, θεραπεία με τοπικές αλοιφές και έλαια και ενίσχυση του πεπτικού συστήματος, προκειμένου να μειωθεί η candida. Συνιστάται να κάνετε έναν καθαρισμό του σώματος τριών έως τεσσάρων μηνών αποφεύγοντας όλες εκείνες τις τροφές που χρησιμεύουν ως τροφή για τους μύκητες, όπως η μαγιά, το σιτάρι και τα σάκχαρα. Συνήθως αν επιτευχθεί ισορροπία στο πεπτικό σύστημα, μπορεί κανείς να απαλλαγεί από τον εξωτερικό μύκητα».
Στάξτε έλαιο τεϊόδεντρου
Και η αρωματοθεραπεία έχει μια ολιστική απάντηση για τη θεραπεία των μυκήτων των ποδιών. Η Rachela Bogin, καθηγήτρια αρωματοθεραπείας στο κολέγιο Reidman, ισχυρίζεται και αυτή ότι ο μύκητας είναι μόνο ένα σημάδι μιας άλλης αδυναμίας, του ανοσοποιητικού συστήματος. «Βλέπουμε αυτό το φαινόμενο ως μια έκφραση ενός είδους στασιμότητας, εγκλωβισμού», λέει, «εξάλλου, ακόμη και αν επαλείψετε μια αλοιφή συνήθως δεν βοηθά. Ο μύκητας επιστρέφει και δεν τον ξεφορτώνεστε. Γι’ αυτό, προκειμένου να το αντιμετωπίσετε, πρέπει να αντιμετωπίσετε κάτι βαθύτερο.
«Ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε μια κατάσταση εγκλωβισμού στη ζωή του θα έχει ένα πιο αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα, και θα έχει τάση να μολυνθεί με μύκητες. Αυτή είναι ρητά μια συναισθηματική κατάσταση. Είναι αδύνατο να διαχωρίσει κανείς τα τέσσερα στρώματα του ανθρώπου: το σωματικό, το νοητικό, το συναισθηματικό και το πνευματικό το ένα από το άλλο, γι’ αυτό η απάντηση πρέπει να είναι ολιστική».
Η Bogin συνιστά να στάξετε έλαιο τεϊόδεντρου στην προσβεβλημένη περιοχή. «Σκοτώνει τον μύκητα, και στη σωστή ποσότητα απορροφάται στο δέρμα προς την κυκλοφορία του αίματος και επηρεάζει ολόκληρο το σώμα. Το έλαιο θυμαριού, το έλαιο κανέλας και το γαρύφαλλο κάνουν επίσης τη δουλειά, αλλά πρέπει να αραιωθούν με επιπλέον ουσίες. Τα αιθέρια έλαια διεισδύουν στο σώμα μας μέσω της οσμής, και επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας. Το έλαιο τεϊόδεντρου δημιουργεί μια συναισθηματική αντίδραση επιθυμίας να πάρει κανείς τα πράγματα στα χέρια του και να κινήσει τα πράγματα, γι’ αυτό βοηθά πολύ στο να βγει κανείς από τον εγκλωβισμό. Είναι σκόπιμο να συμβουλευτείτε έναν ειδικό και να συνεχίσετε τη θεραπεία για τουλάχιστον μισό χρόνο, επειδή ο μύκητας έχει σπόρια και μπορεί να ξεσπάσει ξανά».